Η πρώτη γυναίκα Φαραώ της Αιγύπτου, φορούσε... ψεύτικο μούσι για να δείχνει άντρας
Στην ανθρώπινη ιστορία, η εξουσία, η στρατιωτική ηγεσία και η λήψη αποφάσεων αποτελούσαν για χιλιετίες αποκλειστικό προνόμιο των ανδρών.
Σε κοινωνίες όπου το βιολογικό φύλο καθόριζε αμετάκλητα το πεπρωμένο ενός ανθρώπου, ορισμένες γυναίκες με εξαιρετική ευφυΐα και ακλόνητη θέληση αρνήθηκαν να υποταχθούν στους περιορισμούς της εποχής τους.
Για να σπάσουν τα δεσμά της πατριαρχίας και να διεκδικήσουν τη θέση που τους άξιζε, επιστράτευσαν το πιο ριψοκίνδυνο όπλο: τη μεταμφίεση.
Άλλαξαν το όνομά τους, φόρεσαν ανδρικά ρούχα και έζησαν μέσα στο ψέμα, προκειμένου να κυβερνήσουν αυτοκρατορίες και να αλλάξουν τον ρου της ιστορίας.
Σε παλαιότερες εποχές, οι γυναίκες στερούνταν βασικών δικαιωμάτων και η κοινωνική τους θέση τις περιόριζε αυστηρά στον ιδιωτικό και οικογενειακό βίο.
Η ιδέα μιας γυναίκας που θα διοικούσε στρατεύματα, θα κυβερνούσε κράτη ή θα κατείχε αξιώματα εξουσίας ήταν αδιανόητη για τα περισσότερα παραδοσιακά συστήματα διακυβέρνησης.
Μέσα σε αυτό το εχθρικό περιβάλλον, η υιοθέτηση μιας ανδρικής ταυτότητας αποτελούσε, σε αρκετές περιπτώσεις, τη μοναδική διέξοδο για όσες γυναίκες επιθυμούσαν να αποκτήσουν δύναμη, να σπουδάσουν ή να επιβιώσουν σε ανδροκρατούμενα επαγγέλματα.
Η πρώτη γυναίκα Φαραώ της Αιγύπτου, φορούσε... ψεύτικο μούσι για να δείχνει άντρας
Η πιο εμβληματική και διάσημη ιστορία έρχεται από την Αρχαία Αίγυπτο και αφορά τη βασίλισσα Χατσεψούτ (15ος αιώνας π.Χ.)
Η Αίγυπτος, παρά τη θρησκευτική της ανεκτικότητα, δεν αποδεχόταν εύκολα μια γυναίκα στο τιμόνι του κράτους, καθώς ο θεσμός του Φαραώ ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με την ανδρική θεϊκή ενσάρκωση του Ώρου.
Η Χατσεψούτ ήταν κόρη του Φαραώ Τούθμωση Α' και σύζυγος του ετεροθαλούς αδελφού της, Τούθμωση Β'.
Όταν ο σύζυγός της πέθανε, ο διάδοχος του θρόνου (Τούθμωσης Γ') ήταν ακόμα νήπιο.
Η Χατσεψούτ ανέλαβε αρχικά χρέη αντιβασίλισσας.
Όμως, επειδή η θέση της ήταν επισφαλής, και αντιλαμβανόμενη την κοινωνική και θρησκευτική σύμβαση, πήρε μια ρηξικέλευθη απόφαση να κάνει το μεγάλο βήμα:
Παρουσιάστηκε επίσημα ως άντρας Φαραώ, αυτοανακηρύχθηκε Φαραώ και η υιοθέτηση της ανδρικής εμφάνισης ήταν το τελικό στάδιο αυτού του πολιτικού μάρκετινγκ.
Υιοθέτησε την παραδοσιακή ανδρική βασιλική ενδυμασία, φόρεσε το τελετουργικό ψεύτικο μούσι (khart) και διέταξε τους βασιλικούς γλύπτες να την απεικονίζουν στα επίσημα αγάλματα και στα ανάγλυφα των ναών με ανδρικό, μυώδες σώμα και ανδρικά χαρακτηριστικά.
Για να νομιμοποιήσει την εξουσία της στα μάτια του ιερατείου και του λαού, δημιούργησε τον μύθο της Θεογαμίας.
Στους τοίχους του περίφημου ναού της στο Deir el-Bahari, διέταξε να χαραχθούν ανάγλυφα που έδειχναν τον ίδιο τον θεό Αμούν-Ρα να παίρνει τη μορφή του πατέρα της και να επισκέπτεται τη μητέρα της, αποδεικνύοντας ότι η ίδια ήταν θεϊκό τέκνο, προορισμένο από τη γέννησή του να κυβερνήσει.
Η στρατηγική της στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία.
Η Χατσεψούτ κατάφερε να κυβερνήσει ακλόνητη για περίπου 20 χρόνια, αφήνοντας πίσω της την κληρονομιά ενός από τους πιο επιτυχημένους, ειρηνικούς και οικονομικά εύρωστους ηγεμόνες στην ιστορία της αιγυπτιακής αυτοκρατορίας.
Σκληρή μεταθανάτια μοίρα
Μετά τον θάνατό της, οι διάδοχοί της επιχείρησαν να σβήσουν το όνομά της από το βιβλίο της ιστορίας (μια πρακτική γνωστή ως damnatio memoriae).
Κατέστρεψαν τα αγάλματά της, έξυσαν το όνομά της από τις επίσημες λίστες των Φαραώ και γκρέμισαν τις επιγραφές που θύμιζαν τα επιτεύγματά της, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν την «παραδοσιακή» ανδρική γραμμή διαδοχής.
Για χρόνια, οι παλαιότεροι αιγυπτιολόγοι πίστευαν ότι ο θετός της γιος, Τούθμωσης Γ', την μισούσε και την εκδικήθηκε καταστρέφοντας τα μνημεία της.
Η σύγχρονη έρευνα, ωστόσο, απέδειξε ότι η καταστροφή των αγαλμάτων της ξεκίνησε σχεδόν 20 χρόνια μετά τον θάνατό της, προς το τέλος της βασιλείας του Τούθμωση Γ'.
Ο λόγος δεν ήταν προσωπικό μίσος, αλλά πολιτικός πραγματισμός.
Μια γυναίκα Φαραώ αποτελούσε επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να διαταράξει τη «Μαάτ» (την κοσμική τάξη και ισορροπία της Αιγύπτου).
Οι διάδοχοί της έπρεπε να δείξουν ότι η γραμμή των ανδρών ηγεμόνων παρέμενε αδιάσπαστη.
Η μνήμη της Χατσεψούτ αποκαταστάθηκε το 1903, όταν ο αρχαιολόγος Howard Carter ανακάλυψε τον τάφο της, ενώ η ταυτοποίηση της μούμιας της έγινε μόλις το 2007 μέσω ανάλυσης DNA σε ένα δόντι που βρέθηκε σε ένα κουτί με τα σπλάχνα της.
Η περίπτωση της Χατσεψούτ δεν είναι η μοναδική.
Η ιστορία είναι γεμάτη με γυναίκες που ντύθηκαν άντρες για να καταταγούν κρυφά στον στρατό, να γίνουν καπετάνιοι σε πλοία, να ασκήσουν την ιατρική ή να εισχωρήσουν στα κέντρα των αποφάσεων.... που αναγκάστηκαν να κρύψουν την αληθινή τους φύση, οι γυναίκες αυτές πέτυχαν σπουδαία κατορθώματα.
James Barry (Margaret Ann Bulkley - 18ος/19ος αιώνας):
Η Margaret Bulkley ήθελε απεγνωσμένα να σπουδάσει ιατρική, κάτι που απαγορευόταν στις γυναίκες στη Βρετανία. Μεταμφιέστηκε σε άνδρα, πήρε το όνομα "James Barry" και αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.
Κατετάγη ως χειρουργός στον Βρετανικό Στρατό, έφτασε μέχρι τον βαθμό του Γενικού Επιθεωρητή Στρατιωτικών Νοσοκομείων και αναγνωρίστηκε ως ιατρική ιδιοφυΐα, πραγματοποιώντας μία από τις πρώτες επιτυχείς καιρικές τομές όπου επέζησαν και η μητέρα και το παιδί. Το μυστικό της αποκαλύφθηκε μόνο μετά τον θάνατό της το 1865, όταν η γυναίκα που προετοίμαζε το πτώμα για την ταφή παρατήρησε τα ανατομικά χαρακτηριστικά και τα σημάδια από ραγάδες εγκυμοσύνης.
Jeanne Baret (18ος αιώνας)
Η πρώτη γυναίκα που έκανε τον γύρο του κόσμου με πλοίο. Το 1766, μεταμφιέστηκε σε άνδρα με το όνομα "Jean Baret" και προσλήφθηκε ως βοηθός του διάσημου βοτανολόγου Philibert Commerson στο γαλλικό εξερευνητικό ταξίδι του Louis Antoine de Bougainville.
Για χρόνια άντεξε τις σκληρές συνθήκες του ναυτικού βίου χωρίς να γίνει αντιληπτή, ανακαλύπτοντας μάλιστα εκατοντάδες νέα είδη φυτών (ανάμεσά τους και τη διάσημη Βουκαμβίλια).
Hua Mulan (Κίνα - 4ος/5ος αιώνας μ.Χ.)
Αν και η ιστορία της κινείται μεταξύ μύθου και πραγματικότητας (αποτυπωμένη στην «Μπαλάντα της Μουλάν»), αντανακλά μια ιστορική αλήθεια της δυναστείας των Βόρειων Γουέι.
Η Mulan μεταμφιέστηκε σε άνδρα για να πάρει τη θέση του ηλικιωμένου και άρρωστου πατέρα της στον αυτοκρατορικό στρατό. Υπηρέτησε για 12 χρόνια με εξαιρετική ανδρεία, κερδίζοντας ανώτατα στρατιωτικά αξιώματα, χωρίς οι συμπολεμιστές της να ανακαλύψουν ποτέ το μυστικό της.
Πάπισσα Ιωάννα... (9ος αιώνας) η πιο ακραία και εμβληματική περίπτωση
Η Πάπισσα Ιωάννα (Pope Joan) αποτελεί το πιο γοητευτικό, σκοτεινό και αμφιλεγόμενο μυστήριο αυτής της κατηγορίας που κινείται ανάμεσα στην ιστορική πραγματικότητα και τον μεσαιωνικό μύθο, στον οποίο επιμένει η Καθολική Εκκλησία.
Σύμφωνα με τα μεσαιωνικά χρονικά —και κυρίως με τις γραφές του Δομινικανού μοναχού Martin of Opava τον 13ο αιώνα— η ιστορία τοποθετείται στα μέσα του 9ου αιώνα (γύρω στο 855 μ.Χ.), ανάμεσα στις θητείες του Πάπα Λέοντα Δ' και του Πάπα Βενέδικτου Γ'.
Η Ιωάννα ήταν μια κοπέλα με αγγλική καταγωγή που γεννήθηκε στη Γερμανία.
Διέθετε ένα μυαλό-ξυράφι και μια αστείρευτη δίψα για μάθηση, πράγμα απαγορευμένο για τις γυναίκες του Μεσαίωνα.
Για να αποκτήσει πρόσβαση στη μόρφωση, μεταμφιέστηκε σε άνδρα και πήρε το όνομα John Anglicus (Ιωάννης ο Άγγλος).
Ταξίδεψε στην Αθήνα, όπου σπούδασε φιλοσοφία και θεολογία, και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Ρώμη.
Λόγω της τεράστιας μόρφωσής της, της ευγένειάς της και των θεολογικών της γνώσεων, ανέβηκε ταχύτατα τα σκαλιά της εκκλησιαστικής ιεραρχίας.
Έγινε καρδινάλιος και, όταν ο Πάπας πέθανε, εκλέχθηκε παμψηφεί από το κονκλάβιο ως ο νέος Πάπας!
Κυβέρνησε την Εκκλησία για περισσότερα από δύο χρόνια.
Η σοκαριστική αποκάλυψη
Το μυστικό της Ιωάννας δεν αποκαλύφθηκε από κάποια έρευνα, αλλά από τη... φύση.
Κατά τη διάρκεια της παπικής της θητείας έμεινε έγκυος από έναν πιστό της σύντροφο.
Κατά τη διάρκεια μιας επίσημης παπικής πομπής στους δρόμους της Ρώμης, από το Βατικανό προς το Λατερανό, η Πάπισσα ένιωσε έντονους πόνους.
Σύμφωνα με τον μύθο, γέννησε στη μέση του δρόμου, σε μια στενή οδό κοντά στο Κολοσσαίο, μπροστά στα έκπληκτα μάτια του πλήθους!
Οι εκδοχές για το τέλος της διαφέρουν: άλλες λένε ότι πέθανε κατά τη γέννα και άλλες ότι το εξοργισμένο πλήθος την κακοποίησε μέχρι θανάτου ή ότι κλείστηκε σε μοναστήρι.
Η καρέκλα της... επαλήθευσης
Ανεξάρτητα από το αν η Ιωάννα υπήρξε πραγματικά, η ιστορία της γέννησε μια από τις πιο παράξενες και διάσημες φήμες του Βατικανού: τη χρήση της Sedia Stercoraria.
Πρόκειται για μια μαρμάρινη καρέκλα με μια τρύπα στο κάθισμα.
Σύμφωνα με τον μεσαιωνικό θρύλο, μετά το πάθημα με την Πάπισσα Ιωάννα, το Βατικανό θέσπισε μια υποχρεωτική τελετή για κάθε νέο Πάπα.
Ο εκλεγμένος καθόταν στην καρέκλα και ο νεότερος διάκονος έπρεπε να ψηλαφίσει από κάτω για να επιβεβαιώσει το ανδρικό του φύλο, αναφωνώντας τη φράση: «Duos habet et bene pendentes» («Έχει δύο και κρέμονται καλά»)!
Στην πραγματικότητα, οι συγκεκριμένες καρέκλες υπάρχουν (εκτίθενται σε μουσεία του Βατικανού και του Λούβρου), αλλά οι ιστορικοί εξηγούν ότι ήταν αρχαία ρωμαϊκά καθίσματα μπιντέ ή θρόνοι που χρησιμοποιούνταν συμβολικά για να δείξουν την αναγέννηση του Πάπα, και όχι για... σωματικό έλεγχο.
Υπήρξε τελικά;
Οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν την Πάπισσα Ιωάννα έναν «αστικό μύθο» του Μεσαίωνα.
Τα πρώτα γραπτά κείμενα εμφανίζονται 400 χρόνια μετά την υποτιθέμενη θητεία της, ενώ τα επίσημα παπικά αρχεία της εποχής (855-858 μ.Χ.) δεν αφήνουν κενό χρόνο για να χωρέσει η δική της βασιλεία.
Ο μύθος πιθανότατα γεννήθηκε ως σάτιρα για τη διαφθορά της Εκκλησίας εκείνης της εποχής ή για την υπερβολική επιρροή που ασκούσαν ορισμένες ισχυρές γυναίκες (όπως η Μαροζία) στους Πάπες.
Ακόμα κι αν είναι μύθος, η Πάπισσα Ιωάννα παραμένει το απόλυτο σύμβολο της γυναίκας που κατάφερε να διεισδύσει στο πιο απροσπέλαστο, ανδροκρατούμενο οχυρό του κόσμου.
Στην Ελλάδα, η ιστορία της έγινε γνωστή μέσα από το αριστουργηματικό και αιρετικό μυθιστόρημα του Εμμανουήλ Ροΐδη, «Η Πάπισσα Ιωάννα» (1866).
www.bankingnews.gr
Σε κοινωνίες όπου το βιολογικό φύλο καθόριζε αμετάκλητα το πεπρωμένο ενός ανθρώπου, ορισμένες γυναίκες με εξαιρετική ευφυΐα και ακλόνητη θέληση αρνήθηκαν να υποταχθούν στους περιορισμούς της εποχής τους.
Για να σπάσουν τα δεσμά της πατριαρχίας και να διεκδικήσουν τη θέση που τους άξιζε, επιστράτευσαν το πιο ριψοκίνδυνο όπλο: τη μεταμφίεση.
Άλλαξαν το όνομά τους, φόρεσαν ανδρικά ρούχα και έζησαν μέσα στο ψέμα, προκειμένου να κυβερνήσουν αυτοκρατορίες και να αλλάξουν τον ρου της ιστορίας.
Σε παλαιότερες εποχές, οι γυναίκες στερούνταν βασικών δικαιωμάτων και η κοινωνική τους θέση τις περιόριζε αυστηρά στον ιδιωτικό και οικογενειακό βίο.
Η ιδέα μιας γυναίκας που θα διοικούσε στρατεύματα, θα κυβερνούσε κράτη ή θα κατείχε αξιώματα εξουσίας ήταν αδιανόητη για τα περισσότερα παραδοσιακά συστήματα διακυβέρνησης.
Μέσα σε αυτό το εχθρικό περιβάλλον, η υιοθέτηση μιας ανδρικής ταυτότητας αποτελούσε, σε αρκετές περιπτώσεις, τη μοναδική διέξοδο για όσες γυναίκες επιθυμούσαν να αποκτήσουν δύναμη, να σπουδάσουν ή να επιβιώσουν σε ανδροκρατούμενα επαγγέλματα.
Η πρώτη γυναίκα Φαραώ της Αιγύπτου, φορούσε... ψεύτικο μούσι για να δείχνει άντρας
Η πιο εμβληματική και διάσημη ιστορία έρχεται από την Αρχαία Αίγυπτο και αφορά τη βασίλισσα Χατσεψούτ (15ος αιώνας π.Χ.)
Η Αίγυπτος, παρά τη θρησκευτική της ανεκτικότητα, δεν αποδεχόταν εύκολα μια γυναίκα στο τιμόνι του κράτους, καθώς ο θεσμός του Φαραώ ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με την ανδρική θεϊκή ενσάρκωση του Ώρου.
Η Χατσεψούτ ήταν κόρη του Φαραώ Τούθμωση Α' και σύζυγος του ετεροθαλούς αδελφού της, Τούθμωση Β'.
Όταν ο σύζυγός της πέθανε, ο διάδοχος του θρόνου (Τούθμωσης Γ') ήταν ακόμα νήπιο.
Η Χατσεψούτ ανέλαβε αρχικά χρέη αντιβασίλισσας.
Όμως, επειδή η θέση της ήταν επισφαλής, και αντιλαμβανόμενη την κοινωνική και θρησκευτική σύμβαση, πήρε μια ρηξικέλευθη απόφαση να κάνει το μεγάλο βήμα:
Παρουσιάστηκε επίσημα ως άντρας Φαραώ, αυτοανακηρύχθηκε Φαραώ και η υιοθέτηση της ανδρικής εμφάνισης ήταν το τελικό στάδιο αυτού του πολιτικού μάρκετινγκ.
Υιοθέτησε την παραδοσιακή ανδρική βασιλική ενδυμασία, φόρεσε το τελετουργικό ψεύτικο μούσι (khart) και διέταξε τους βασιλικούς γλύπτες να την απεικονίζουν στα επίσημα αγάλματα και στα ανάγλυφα των ναών με ανδρικό, μυώδες σώμα και ανδρικά χαρακτηριστικά.
Για να νομιμοποιήσει την εξουσία της στα μάτια του ιερατείου και του λαού, δημιούργησε τον μύθο της Θεογαμίας.
Στους τοίχους του περίφημου ναού της στο Deir el-Bahari, διέταξε να χαραχθούν ανάγλυφα που έδειχναν τον ίδιο τον θεό Αμούν-Ρα να παίρνει τη μορφή του πατέρα της και να επισκέπτεται τη μητέρα της, αποδεικνύοντας ότι η ίδια ήταν θεϊκό τέκνο, προορισμένο από τη γέννησή του να κυβερνήσει.
Η στρατηγική της στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία.
Η Χατσεψούτ κατάφερε να κυβερνήσει ακλόνητη για περίπου 20 χρόνια, αφήνοντας πίσω της την κληρονομιά ενός από τους πιο επιτυχημένους, ειρηνικούς και οικονομικά εύρωστους ηγεμόνες στην ιστορία της αιγυπτιακής αυτοκρατορίας.
Σκληρή μεταθανάτια μοίρα
Μετά τον θάνατό της, οι διάδοχοί της επιχείρησαν να σβήσουν το όνομά της από το βιβλίο της ιστορίας (μια πρακτική γνωστή ως damnatio memoriae).
Κατέστρεψαν τα αγάλματά της, έξυσαν το όνομά της από τις επίσημες λίστες των Φαραώ και γκρέμισαν τις επιγραφές που θύμιζαν τα επιτεύγματά της, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν την «παραδοσιακή» ανδρική γραμμή διαδοχής.
Για χρόνια, οι παλαιότεροι αιγυπτιολόγοι πίστευαν ότι ο θετός της γιος, Τούθμωσης Γ', την μισούσε και την εκδικήθηκε καταστρέφοντας τα μνημεία της.
Η σύγχρονη έρευνα, ωστόσο, απέδειξε ότι η καταστροφή των αγαλμάτων της ξεκίνησε σχεδόν 20 χρόνια μετά τον θάνατό της, προς το τέλος της βασιλείας του Τούθμωση Γ'.
Ο λόγος δεν ήταν προσωπικό μίσος, αλλά πολιτικός πραγματισμός.
Μια γυναίκα Φαραώ αποτελούσε επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να διαταράξει τη «Μαάτ» (την κοσμική τάξη και ισορροπία της Αιγύπτου).
Οι διάδοχοί της έπρεπε να δείξουν ότι η γραμμή των ανδρών ηγεμόνων παρέμενε αδιάσπαστη.
Η μνήμη της Χατσεψούτ αποκαταστάθηκε το 1903, όταν ο αρχαιολόγος Howard Carter ανακάλυψε τον τάφο της, ενώ η ταυτοποίηση της μούμιας της έγινε μόλις το 2007 μέσω ανάλυσης DNA σε ένα δόντι που βρέθηκε σε ένα κουτί με τα σπλάχνα της.
Η περίπτωση της Χατσεψούτ δεν είναι η μοναδική.
Η ιστορία είναι γεμάτη με γυναίκες που ντύθηκαν άντρες για να καταταγούν κρυφά στον στρατό, να γίνουν καπετάνιοι σε πλοία, να ασκήσουν την ιατρική ή να εισχωρήσουν στα κέντρα των αποφάσεων.... που αναγκάστηκαν να κρύψουν την αληθινή τους φύση, οι γυναίκες αυτές πέτυχαν σπουδαία κατορθώματα.
James Barry (Margaret Ann Bulkley - 18ος/19ος αιώνας):
Η Margaret Bulkley ήθελε απεγνωσμένα να σπουδάσει ιατρική, κάτι που απαγορευόταν στις γυναίκες στη Βρετανία. Μεταμφιέστηκε σε άνδρα, πήρε το όνομα "James Barry" και αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.
Κατετάγη ως χειρουργός στον Βρετανικό Στρατό, έφτασε μέχρι τον βαθμό του Γενικού Επιθεωρητή Στρατιωτικών Νοσοκομείων και αναγνωρίστηκε ως ιατρική ιδιοφυΐα, πραγματοποιώντας μία από τις πρώτες επιτυχείς καιρικές τομές όπου επέζησαν και η μητέρα και το παιδί. Το μυστικό της αποκαλύφθηκε μόνο μετά τον θάνατό της το 1865, όταν η γυναίκα που προετοίμαζε το πτώμα για την ταφή παρατήρησε τα ανατομικά χαρακτηριστικά και τα σημάδια από ραγάδες εγκυμοσύνης.
Jeanne Baret (18ος αιώνας)
Η πρώτη γυναίκα που έκανε τον γύρο του κόσμου με πλοίο. Το 1766, μεταμφιέστηκε σε άνδρα με το όνομα "Jean Baret" και προσλήφθηκε ως βοηθός του διάσημου βοτανολόγου Philibert Commerson στο γαλλικό εξερευνητικό ταξίδι του Louis Antoine de Bougainville.
Για χρόνια άντεξε τις σκληρές συνθήκες του ναυτικού βίου χωρίς να γίνει αντιληπτή, ανακαλύπτοντας μάλιστα εκατοντάδες νέα είδη φυτών (ανάμεσά τους και τη διάσημη Βουκαμβίλια).
Hua Mulan (Κίνα - 4ος/5ος αιώνας μ.Χ.)
Αν και η ιστορία της κινείται μεταξύ μύθου και πραγματικότητας (αποτυπωμένη στην «Μπαλάντα της Μουλάν»), αντανακλά μια ιστορική αλήθεια της δυναστείας των Βόρειων Γουέι.
Η Mulan μεταμφιέστηκε σε άνδρα για να πάρει τη θέση του ηλικιωμένου και άρρωστου πατέρα της στον αυτοκρατορικό στρατό. Υπηρέτησε για 12 χρόνια με εξαιρετική ανδρεία, κερδίζοντας ανώτατα στρατιωτικά αξιώματα, χωρίς οι συμπολεμιστές της να ανακαλύψουν ποτέ το μυστικό της.
Πάπισσα Ιωάννα... (9ος αιώνας) η πιο ακραία και εμβληματική περίπτωση
Η Πάπισσα Ιωάννα (Pope Joan) αποτελεί το πιο γοητευτικό, σκοτεινό και αμφιλεγόμενο μυστήριο αυτής της κατηγορίας που κινείται ανάμεσα στην ιστορική πραγματικότητα και τον μεσαιωνικό μύθο, στον οποίο επιμένει η Καθολική Εκκλησία.
Σύμφωνα με τα μεσαιωνικά χρονικά —και κυρίως με τις γραφές του Δομινικανού μοναχού Martin of Opava τον 13ο αιώνα— η ιστορία τοποθετείται στα μέσα του 9ου αιώνα (γύρω στο 855 μ.Χ.), ανάμεσα στις θητείες του Πάπα Λέοντα Δ' και του Πάπα Βενέδικτου Γ'.
Η Ιωάννα ήταν μια κοπέλα με αγγλική καταγωγή που γεννήθηκε στη Γερμανία.
Διέθετε ένα μυαλό-ξυράφι και μια αστείρευτη δίψα για μάθηση, πράγμα απαγορευμένο για τις γυναίκες του Μεσαίωνα.
Για να αποκτήσει πρόσβαση στη μόρφωση, μεταμφιέστηκε σε άνδρα και πήρε το όνομα John Anglicus (Ιωάννης ο Άγγλος).
Ταξίδεψε στην Αθήνα, όπου σπούδασε φιλοσοφία και θεολογία, και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Ρώμη.
Λόγω της τεράστιας μόρφωσής της, της ευγένειάς της και των θεολογικών της γνώσεων, ανέβηκε ταχύτατα τα σκαλιά της εκκλησιαστικής ιεραρχίας.
Έγινε καρδινάλιος και, όταν ο Πάπας πέθανε, εκλέχθηκε παμψηφεί από το κονκλάβιο ως ο νέος Πάπας!
Κυβέρνησε την Εκκλησία για περισσότερα από δύο χρόνια.
Η σοκαριστική αποκάλυψη
Το μυστικό της Ιωάννας δεν αποκαλύφθηκε από κάποια έρευνα, αλλά από τη... φύση.
Κατά τη διάρκεια της παπικής της θητείας έμεινε έγκυος από έναν πιστό της σύντροφο.
Κατά τη διάρκεια μιας επίσημης παπικής πομπής στους δρόμους της Ρώμης, από το Βατικανό προς το Λατερανό, η Πάπισσα ένιωσε έντονους πόνους.
Σύμφωνα με τον μύθο, γέννησε στη μέση του δρόμου, σε μια στενή οδό κοντά στο Κολοσσαίο, μπροστά στα έκπληκτα μάτια του πλήθους!
Οι εκδοχές για το τέλος της διαφέρουν: άλλες λένε ότι πέθανε κατά τη γέννα και άλλες ότι το εξοργισμένο πλήθος την κακοποίησε μέχρι θανάτου ή ότι κλείστηκε σε μοναστήρι.
Η καρέκλα της... επαλήθευσης
Ανεξάρτητα από το αν η Ιωάννα υπήρξε πραγματικά, η ιστορία της γέννησε μια από τις πιο παράξενες και διάσημες φήμες του Βατικανού: τη χρήση της Sedia Stercoraria.
Πρόκειται για μια μαρμάρινη καρέκλα με μια τρύπα στο κάθισμα.
Σύμφωνα με τον μεσαιωνικό θρύλο, μετά το πάθημα με την Πάπισσα Ιωάννα, το Βατικανό θέσπισε μια υποχρεωτική τελετή για κάθε νέο Πάπα.
Ο εκλεγμένος καθόταν στην καρέκλα και ο νεότερος διάκονος έπρεπε να ψηλαφίσει από κάτω για να επιβεβαιώσει το ανδρικό του φύλο, αναφωνώντας τη φράση: «Duos habet et bene pendentes» («Έχει δύο και κρέμονται καλά»)!
Στην πραγματικότητα, οι συγκεκριμένες καρέκλες υπάρχουν (εκτίθενται σε μουσεία του Βατικανού και του Λούβρου), αλλά οι ιστορικοί εξηγούν ότι ήταν αρχαία ρωμαϊκά καθίσματα μπιντέ ή θρόνοι που χρησιμοποιούνταν συμβολικά για να δείξουν την αναγέννηση του Πάπα, και όχι για... σωματικό έλεγχο.
Υπήρξε τελικά;
Οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν την Πάπισσα Ιωάννα έναν «αστικό μύθο» του Μεσαίωνα.
Τα πρώτα γραπτά κείμενα εμφανίζονται 400 χρόνια μετά την υποτιθέμενη θητεία της, ενώ τα επίσημα παπικά αρχεία της εποχής (855-858 μ.Χ.) δεν αφήνουν κενό χρόνο για να χωρέσει η δική της βασιλεία.
Ο μύθος πιθανότατα γεννήθηκε ως σάτιρα για τη διαφθορά της Εκκλησίας εκείνης της εποχής ή για την υπερβολική επιρροή που ασκούσαν ορισμένες ισχυρές γυναίκες (όπως η Μαροζία) στους Πάπες.
Ακόμα κι αν είναι μύθος, η Πάπισσα Ιωάννα παραμένει το απόλυτο σύμβολο της γυναίκας που κατάφερε να διεισδύσει στο πιο απροσπέλαστο, ανδροκρατούμενο οχυρό του κόσμου.
Στην Ελλάδα, η ιστορία της έγινε γνωστή μέσα από το αριστουργηματικό και αιρετικό μυθιστόρημα του Εμμανουήλ Ροΐδη, «Η Πάπισσα Ιωάννα» (1866).
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών